Op deze pagina brengen we de ontwikkelingen in erfgoeddeelname in Noord-Brabant in kaart. We gaan in op hoe vaak Brabanders erfgoed bezoeken en hoe vaak ze aan erfgoedbeoefening doen. Daarbij kijken we ook naar verschillen tussen groepen Brabanders en vergelijken we de provincie met de rest van Nederland. De gegevens zijn afkomstig uit de Brabantse Cultuurpeiling en landelijk onderzoek.
Er zijn nauwelijks veranderingen in erfgoedbezoek en –beoefening gevonden in de afgelopen jaren: een derde van de Brabanders doet in 2025 aan erfgoedbeoefening, twee derde heeft erfgoed bezocht. Erfgoedbeoefening en erfgoedbezoek komen minder vaak voor dan cultuurbeoefening en cultuurbezoek.
Het percentage van de Brabantse erfgoedbeoefenaars dat is aangesloten bij een informele groep is gestegen, terwijl het aandeel dat erfgoed beoefent in een formeel verband (in een vereniging of stichting) juist daalt. Het aantal Brabanders dat belang hecht aan erfgoed is gestegen ten op zichte van 2023. Men hecht net zoveel waarde aan erfgoed voor de samenleving als aan (andere vormen van) kunst en cultuur.
Jongeren zijn actiever als erfgoedbezoekers en -beoefenaars, maar het zijn juist de 75-plussers die erfgoed het meest waarderen. Jongeren doen vaker stamboomonderzoek en bezoeken vaker een archief. Toch hechten ouderen meer belang aan erfgoed. Dit geldt zowel voor de samenleving als voor hun eigen leven. Ook zijn zij vaker actief als erfgoedvrijwilliger. Hoger opgeleiden zijn actievere erfgoeddeelnemers dan lager opgeleiden. Stedelingen zijn vaker aangesloten bij een vereniging of stichting die zich bezighoudt met erfgoed dan niet-stedelingen.
Kapitaal
Erfgoeddeelname
Inhoudsopgave
Erfgoeddeelname
Op deze pagina brengen we de ontwikkelingen in erfgoeddeelname van Brabanders in kaart. In welke mate beoefenen Brabanders erfgoed? Welke vormen van erfgoed beoefenen zij? En doet men dit in groepsverband (in een informele groep of bij een vereniging of stichting) of niet? In hoeverre wordt erfgoed bezocht? In hoeverre hechten Brabanders waarde aan erfgoed voor de samenleving? En hoe belangrijk is erfgoed voor het eigen leven?
We maken gebruik van meerdere bronnen:
1. De hoofdbron van deze pagina is de Brabantse cultuurpeiling. Dit tweejaarlijkse online vragenlijstonderzoek onder Brabanders biedt inzicht in verschillende aspecten van cultuur- en erfgoeddeelname. Alle genoemde verschillen zijn statistisch significant.
2. Waar mogelijk vergelijken we de resultaten van de Brabantse cultuurpeiling met de landelijke Vrijetijdsomnibus (VTO) en de Erfgoedmonitor.
Erfgoedbeoefening
Een derde van de Brabanders doet aan erfgoedbeoefening
Net zoals twee jaar geleden doet een derde van de Brabanders aan erfgoedbeoefening. De meest voorkomende vormen van erfgoedbeoefening zijn onderzoek naar historische gebeurtenissen of personen en naar lokale of regionale geschiedenis. Andere vormen van erfgoedbeoefening zijn minder populair, zoals het naspelen van historische gebeurtenissen of het meedoen of bijdragen aan archeologisch onderzoek. Hierin zijn geen significante veranderingen te zien ten opzichte van 2023. In de landelijke Erfgoedmonitor zien we ongeveer hetzelfde beeld: 38% van de Nederlanders geeft in 2024 aan zich actief ingezet te hebben in het erfgoeddomein.
Erfgoed wordt meestal één keer of enkele keren per jaar beoefend. Andere vormen van cultuur worden door meer Brabanders maandelijks beoefend.
Onder Brabanders die aan erfgoedbeoefening doen, verschuift de context: zij doen dit significant vaker in informele groepen die alles zelf regelen en significant minder vaak in verenigings- of stichtingsverband dan in 2023. Het percentage dat aangesloten is bij een informele groep stijgt (van 10% in 2023 naar 14% in 2025) en het percentage dat is aangesloten bij een vereniging of stichting daalt (van 13% naar 8%). Net zoals twee jaar geleden geeft 80% van de Brabantse erfgoedbeoefenaars aan niet aangesloten te zijn bij een groep of vereniging, en dus individueel of in informeel verband erfgoed te beoefenen.
Van de Brabanders die aangeven vrijwilligerswerk te doen binnen een cultuurdiscipline, doet het grootste aandeel dit binnen het domein van erfgoed. Een soortgelijk beeld zien we terug in het landelijke onderzoek naar erfgoedvrijwilligers, dat eind 2023 verscheen in opdracht van OPEN. Daaruit bleek in vergelijking met de andere provincies dat de meeste erfgoedvrijwilligers in absolute zin (dus niet afgezet tegen het aantal inwoners) zijn te vinden in Noord-Brabant.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Historisch onderzoek populairste vorm van erfgoedbeoefening"},"subtitle":{"text":"Deelname aan vormen van erfgoedbeoefening"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false,"height":650},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Historische gebeurtenissen of personen onderzoeken\";25;24\n\"Lokale of regionale geschiedenis onderzoeken\";22;21\n\"Stamboomonderzoek\";15;13\n\"Verzamelen historische documenten of voorwerpen\";10;9\n\"Traditie gebruik of ambacht in stand houden\";10;9\n\"Opknappen historische gebouwen of voorwerpen\";8;8\n\"Oud ambacht uitoefenen of naspelen historische gebeurtenisse\";7;7\n\"Meedoen aan archeologisch onderzoek\";6;6","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"yAxis":{"title":{"text":"% van Brabantse erfgoedbeoefenaars"},"labels":{}},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"xAxis":{"title":{},"labels":{}}}
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Erfgoed wordt vaker in informeel verband beoefend"},"subtitle":{"text":"Deelname aan vormen van groepsverband in erfgoedbeoefening"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Vereniging of stichting\";13;8\n\"Informele groep\";10;14\n\"Geen groepsverband\";78;79","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"yAxis":{"title":{"text":"% van Brabantse erfgoedbeoefenaars"},"labels":{}},"credits":{"href":"","text":"Cultuurpeiling"},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"xAxis":{"title":{},"labels":{}}}
Het landelijke beeld uit de VTO 2024 komt grotendeels overeen met wat we in Brabant zien. Landelijk is erfgoedbeoefening recent toegenomen: 40% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder deed in 2024 aan een vorm van erfgoedbeoefening, tegenover 32% in 2022. Ook in de VTO zijn ‘onderzoek naar historische gebeurtenissen of personen’ en ‘onderzoek naar lokale of regionale geschiedenis’ de meest voorkomende vormen; juist deze vormen namen het sterkst toe. Net als in Brabant gebeurt erfgoedbeoefening landelijk meestal incidenteel: een meerderheid doet dit enkele keren per jaar, terwijl een kleiner deel dit maandelijks of vaker doet. Ook laat de VTO zien dat erfgoedbeoefening maar beperkt georganiseerd plaatsvindt: 10% van de erfgoedbeoefenaars is aangesloten bij een vereniging of stichting en 8% bij een informele groep. Daarmee sluit de Brabantse peiling aan bij het landelijke beeld van erfgoedbeoefening als een relatief brede, maar vaak laagfrequente en grotendeels informeel georganiseerde vorm van cultuurdeelname.
Erfgoedbezoek
Twee derde van de Brabanders bezoekt erfgoed
Net zoals in 2023 heeft twee derde van de Brabanders erfgoed bezocht in 2025. Landelijk ligt dit percentage hoger: ruim driekwart van de Nederlanders geeft aan in 2024 erfgoed bezocht te hebben (bron: Erfgoedmonitor). Onder de Brabanders die erfgoed bezochten, is een historische stad, gebouw of dorp de populairste bestemming (66%), gevolgd door een cultureel landschap (56%).
Ook in de VTO 2024 komt erfgoedbezoek naar voren als een veelvoorkomende vorm van cultuurbezoek, al ligt het aandeel daar met 69% lager dan in de Erfgoedmonitor. Dat verschil kan samenhangen met de afbakening, zoals typen erfgoed, meetperiode of exacte vraagstelling. Net als in Brabant is het bezoek aan historische steden, dorpen en gebouwen landelijk de populairste vorm: 63% van de Nederlanders bezocht in 2024 zo’n plek. 32% bezocht een museum voor geschiedenis of archeologie.
Hoewel erfgoed door veel Brabanders bezocht wordt, doen zij dit minder vaak dan andere soorten cultuurbezoek. Erfgoed wordt namelijk meestal enkele keren of één keer per jaar bezocht. Andere vormen van cultuur worden veelal maandelijks bezocht. Ook dit beeld zien we landelijk: erfgoedbezoekers brachten in de VTO gemiddeld 6,3 bezoeken aan erfgoedlocaties of -evenementen. Erfgoed wordt breed bezocht, maar minder intensief dan sommige andere vormen van cultuurbezoek.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Merendeel Brabanders bezoekt historische stad, dorp of gebouw"},"subtitle":{"text":"Aandeel van inwoners Noord-Brabant dat erfgoedlocatie heeft bezocht"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false,"height":500},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Historische stad, dorp of gebouw\";66;64\n\"Cultureel landschap zoals een historische stad, dorp, haven, nationaal park of botanische tuin\";56;\n\"Evenement waar tradities, gebruiken of ambachten worden beoefend\";32;\n\"Herdenkingsmonument- of bijeenkomst\";30;\n\"Locatie met archeologische vondsten \";28;29\n\"Archief\";10;","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"xAxis":{"title":{},"labels":{}},"yAxis":{"title":{"text":"% van inwoners Noord-Brabant"},"labels":{}},"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""}}
Draagvlak voor erfgoed in Brabant
Net zoals twee jaar geleden vindt 70% van de Brabanders erfgoed belangrijk voor de samenleving. Een kleinere groep (44%) vindt erfgoed belangrijk voor het eigen persoonlijke leven. Deze verdeling, waarbij het belang voor de samenleving groter is dan het belang voor het eigen leven, zien we ook terug bij kunst en cultuur.
Na een dip in 2021 en 2023 zien we het belang dat men hecht aan de Noord-Brabantse identiteit dit jaar weer stijgen. 76% van de Brabanders vindt de Noord-Brabantse geschiedenis belangrijk voor de Noord-Brabantse identiteit. Ook de Brabantse monumenten, verhalen, gebruiken en tradities worden belangrijk gevonden door de Brabanders. Meer dan een derde (35%) van de Brabanders viert ieder jaar carnaval – een officiële vorm van immaterieel erfgoed. Dat is hetzelfde als in de eerdere peilingen.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Na een dip neemt draagvlak voor erfgoed weer toe"},"subtitle":{"text":"Aandeel van inwoners Noord-Brabant dat eens is met de stelling."},"exporting":{},"plotOptions":{"series":{"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"line"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":2,"_symbolIndex":0,"type":"line"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":3,"_symbolIndex":0,"type":"line"}],"data":{"csv":"\"label\";\"Noord-Brabantse geschiedenis is belangrijk voor de Noord-Brabantse identiteit\";\"Noord-Brabantse monumenten zijn belangrijk voor de Noord-Brabantse identiteit\";\"Noord-Brabantse verhalen gebruiken en tradities zijn belangrijk voor de Noord-Brabantse identiteit\";\"Ik vier (bijna) ieder jaar carnaval\"\n2015;81;79;77;36\n2017;86;82;79;48\n2019;82;82;81;37\n2021;71;72;69;35\n2023;70;71;67;36\n2025;76;72;70;35","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"yAxis":{"title":{"text":"% (helemaal) eens"}},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"chart":{},"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"colors":["#3556A8","#A97714","#5CA774","#B13F45","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"]}
Verschillen tussen Brabanders
Erfgoeddeelname verschilt naar leeftijd, opleiding en woonomgeving
Jongeren bezoeken (81%) en beoefenen (40%) vaker erfgoed dan gemiddeld. Dit sluit aan bij het landelijke beeld. Zo doen zij vaker stamboomonderzoek en onderzoek naar historische gebeurtenissen of personen, en bezoeken zij vaker een archief. Jongeren organiseren zich daarbij liever in informele groepen (21%). Toch zijn het de 75-plussers die erfgoed hoger waarderen dan gemiddeld (55%). Zij hechten meer belang aan erfgoed, zowel voor de samenleving als voor hun eigen leven in vergelijking met het gemiddelde. Ze zijn vaker aangesloten bij een vereniging of stichting (13%), en zetten zich vaker in als vrijwilliger (29%) in het erfgoeddomein.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Jongere Brabanders beoefenen en bezoeken vaker erfgoed"},"subtitle":{"text":"Aandeel Brabanders dat één of meer erfgoedactiviteiten heeft beoefend of bezocht naar leeftijd (2025)"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"animation":false}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"erfgoedbeoefening\";\"ergoedbezoek\"\n\"16-29 jaar \";40;81\n\"30-39 jaar \";40;80\n\"40-49 jaar\";33;72\n\"50-64 jaar \";28;73\n\"65-74 jaar\";32;69\n\"75+ jaar\";32;62","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"colors":["#A97714","#C9A441","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"yAxis":{"title":{"text":"% van Brabanders in de leeftijdsgroep"}}}
Hbo- en wo-geschoolden bezoeken (85%) en beoefenen (38%) erfgoed vaker dan bo- en vmbo-geschoolden (57% bezoek, 25% beoefening). Zij geven ook vaker aan dat erfgoed belangrijk voor de samenleving (76%) en voor hun eigen persoonlijke leven (55%). We zien geen verschillen in steun (vrijwilligerswerk) in het erfgoedveld tussen de opleidingsniveaus.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Hbo- en wo-geschoolden beoefenen en bezoeken vaker erfgoed"},"subtitle":{"text":"Aandeel Brabanders dat erfgoed heeft bezocht of beoefend naar opleidingsniveau (2025)"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"erfgoedbeoefening\";\"erfgoedbezoek\"\n\"bo- en vmbo-geschoolden \";25;57\n\"mbo-geschoolden\";36;73\n\"hbo- en wo-geschoolden \";38;85","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"colors":["#A97714","#C9A441","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"yAxis":[{"title":{"text":"% van Brabanders met opleidingsniveau"}}],"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{}}
We zien dat niet-stedelingen vaker zijn aangesloten bij een vereniging of stichting voor erfgoedbeoefening (12%), dan stedelingen. Dit is in lijn met onderzoek van onder andere het CBS: bewoners van minder verstedelijkte gebieden zijn vaker lid van een vereniging, dan bewoners van sterk stedelijke gebieden. Voor bezoek en beoefening van erfgoed maakt het niet uit of men in de stad of buiten de stad woont. Ook hechten stedelingen en niet-stedelingen evenveel belang aan erfgoed voor de samenleving en het eigen leven.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Stedelingen beoefenen erfgoed minder via verenigingen"},"subtitle":{"text":"Aansluiting bij een vereniging, stichting of informele groep voor erfgoedbeoefening naar stedelijkheid (2025)"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"niet-stedelijk\";\"stedelijk\"\n\"vereniging of stichting\";12;4\n\"informele groep\";12;14\n\"niet in groepsverband\";76;82","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"colors":["#5CA774","#5B8FD8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"yAxis":[{"title":{"text":"% van Brabanders die erfgoed beoefenen"},"labels":{}}],"xAxis":[{"title":{},"labels":{}}],"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"enabled":true,"text":"Cultuurpeiling","href":""}}
