Inleiding
Op deze pagina laten we zien hoe het cultuurbezoek van Brabanders zich ontwikkelt. Wat bezoeken zij in hun vrije tijd, en op welke plekken doen zij dat? Wat motiveert hen om wel of juist niet te gaan? En hoe verschil dit tussen groepen binnen Brabant? De benchmark gaat over vragen als: hoeveel bezoekers ontvingen Brabantse instellingen? En is dit meer of minder dan andere provincies?
We maken gebruik van meerdere bronnen:
- Voor resultaten die specifiek over Brabant gaan maken we gebruik van de
Brabantse Cultuurpeiling . Met dit tweejaarlijks online vragenlijstonderzoek onder Brabanders hebben we een rijke dataset in handen die vele kanten van cultuurbeoefening belicht. Alle in deze tekst genoemde verschillen zijn statistisch significant. - Waar mogelijk vergelijken we de resultaten van de Cultuurpeiling met de landelijke
Vrijetijdsomnibus (VTO) . Dit is een tweejaarlijks vragenlijstonderzoek naar de vrijetijdsbesteding van Nederlanders van 6 jaar en ouder. - In de benchmark-analyse worden cijfers over bezoekersaantallen bij culturele instellingen in Noord-Brabant afgezet tegen andere provincies. Voor bezoekersaantallen bij musea en podiumkunstorganisaties kijken we naar cijfers van het CBS. Daarnaast maken we gebruik van gegevens van brancheorganisaties, zoals de NVBF voor bioscopen en filmhuizen en de KB voor bibliotheken.
- Ook met cijfers uit het
LISS-panel maken we een benchmark-vergelijking tussen provincies. Dat kan omdat de vragen in alle provincie op dezelfde manier worden gesteld. De cijfers zijn niet één op één te vergelijken met de resultaten van de Brabantse Cultuurpeiling, omdat de vragen en methode niet op elkaar aansluiten. - Om meer zicht te krijgen op verschillende publieksgroepen maken we gebruik van het Culturele Doelgroepenmodel van Rotterdam Festivals. Dit model deelt huishoudens in verschillende publieksgroepen in op basis van hun cultuurgedrag, leefstijl en sociaal-demografische kenmerken.
Cultuurpeiling
Negen van de tien Brabanders bezoekt cultuur
Negen van de tien Brabanders bezocht in binnen- of buitenland het afgelopen jaar een culturele
Het meest populaire aanbod om te bezoeken zijn optredens van popmuziek (49%) en theatervoorstellingen (43%). Operavoorstellingen, voorleesevenementen en dansvoorstellingen zijn minder populair, al blijft dit wel constant in de afgelopen jaren. Brabanders brengen regelmatig (enkele keren per jaar, maandelijks of zelfs wekelijks) een bezoek aan optredens van popmuziek, dance- of housefeesten, en beeldende kunst op een openbare plek.
Naast het bezoeken van fysieke culturele activiteiten, bekijkt of beluistert bijna een derde van de Brabanders voorstellingen, optredens, een museumcollectie of tentoonstellingen via internet of sociale media. 13% deed dit regelmatig (dagelijks, wekelijks of maandelijks). Kijken we naar het online mediagebruik, zien we dat men ten opzichte van 2023 meer podcasts in het algemeen is gaan luisteren, en dat livestreams op sociale media juist minder worden bekeken. Mogelijk heeft dit te maken met een verschuiving in het online aanbod. Nu de coronaperiode verder achter ons ligt, zien we een verandering in het online aanbod.
Persoonlijke ontwikkeling is vaker reden voor cultuurbezoek
Kunst, cultuur en erfgoed worden, net zoals twee jaar geleden, vooral bezocht voor het plezier (85%). We zien ontspanning als reden voor bezoek iets afnemen (van 64% naar 59%). Bijna een kwart van de Brabanders bezoekt cultuur voor persoonlijke ontwikkeling. Dat is juist een stijging ten opzichte van twee jaar geleden. Toen bezocht 17% cultuur voor persoonlijke ontwikkeling.
Brabant kent een relatief kleine groep inwoners (12%) die geen cultuur bezoekt. De voornaamste reden voor deze groep (46%) om geen cultuur te bezoeken is een gebrek aan interesse. 29% van de Brabanders deed dit niet vanwege hun gezondheid. In 2025 geven meer mensen dan in 2023 aan dat zij geen cultuur bezoeken omdat zij onvoldoende weten wat het aanbod is (12% tegenover 6% in 2023). Geldgebrek wordt daarentegen minder vaak als reden gegeven (23% tegenover 33% in 2023). We zien de laatste jaren ook een afname in het belang dat men hecht aan kunst en cultuur voor de samenleving.
Cultuurbezoek staat niet op zichzelf
Cultuurbezoek wordt vaak gecombineerd met een horecabezoek (64%). In 2025 wordt cultuurbezoek iets vaker gecombineerd met een stadswandeling of andere culturele activiteit ten opzichte van 2023. Dit bevestigt dat cultuur steeds meer een vliegwieleffect heeft op de bredere (vrijetijds)economie in een gemeente. Bezoekers lijken meer op zoek zijn naar een gecombineerde beleving.
Cultuurbezoek neemt af met de leeftijd
Jongeren en jongvolwassenen bezoeken relatief vaak cultuur, zowel live als online. In de Brabantse peiling valt op dat bezoek afneemt naarmate de leeftijdsgroep ouder wordt. Van de leeftijdsgroep van 16-29 jaar bezoekt 99% cultuur en dit percentage zakt naar 73% voor de 75-plussers.
Jongeren van 16-29 jaar bezoeken vaak vanwege sociaal contact (31%). Ook gaan zij gemiddeld vaker dan oudere leeftijdsgroepen naar cultureel aanbod buiten de eigen gemeente, elders in Nederland of in het buitenland. Oudere Brabanders, met name 75-plussers, bezoeken cultuur juist vaker binnen de eigen gemeente. Dit patroon hangt mogelijk samen met een combinatie van factoren: beperktere mobiliteit, een sterker lokaal sociaal netwerk, en een voorkeur voor vertrouwde en laagdrempelige voorzieningen zoals bibliotheken en lokale theaters.
De lokale uitkomsten sluiten deels aan bij het landelijke beeld uit de VTO 2024, waarin leeftijd eveneens naar voren komt als een belangrijke factor in cultuurdeelname. Tegelijk laat de VTO zien dat leeftijdsverschillen per cultuurvorm kunnen verschillen. Daarom is het belangrijk om niet alleen te spreken over “jongeren” of “ouderen” in het algemeen, maar ook te kijken naar het type cultuurbezoek.
Hbo- en wo-opgeleiden zijn actievere bezoekers
Brabantse hbo- en wo opgeleiden zijn actievere cultuurbezoekers dan Brabanders met een basis-, vmbo- of vso-opleiding. Zij gaan hiervoor ook vaker naar het buitenland. Ook in de landelijke cijfers uit de VTO komt opleidingsniveau naar voren als een belangrijke factor voor het bezoeken van cultuur. Nederlanders met een hbo- of wo-opleiding (97% in 2024) bezoeken relatief vaker dan Nederlanders met een basis-, vmbo- of vso-opleiding (76%). Bij nagenoeg alle vormen van cultuurbezoek ligt het aandeel hbo-/wo-opgeleiden significant hoger dan onder Nederlanders met een basis-, vmbo- en vso-opleiding. Het verschil is het grootst (38 procentpunt) bij bezoeken van beeldende kunst (in musea, galeries of openbare ruimte) en het kleinst (23 procentpunt) bij letteren (bibliotheken en literaire evenementen).
Weinig verschillen naar stedelijkheid
Stedelingen bezoeken volgens de Brabantse cultuurpeiling vaker cultuur in de eigen gemeente, waarschijnlijk doordat het culturele aanbod daar groter en dichterbij is. Ook gaan zij vaker naar musea. Verder laat de Brabantse peiling weinig verschillen zien naar stedelijkheid. De VTO cijfers laten zien dat verschillen in stedelijkheid met name tot uiting komen in het bezoek van bioscopen en filmtheaters (22 procentpunt verschil tussen sterk stedelijke gebieden en niet stedelijke gebieden), locaties met beeldende kunst (17 procentpunt) en letteren (13 procentpunt).
Benchmark – musea, podiumkunsten, film, bibliotheken
Noord-Brabant staat binnen Nederland meestal op een middenpositie of onderkant van de provinciale ranglijst op het gebied van cultuurbezoek. Bij musea, film en podiumkunsten ligt de provincie rond of net onder het landelijke gemiddelde. In absolute aantallen speelt Noord-Brabant echter een grotere rol, vooral bij podiumkunsten en bibliotheken. Over de periode 2019–2025 is herstel zichtbaar na corona, maar de groei vlakt in recente jaren af.
Bezoek aan musea – Noord-Brabant vergeleken met andere provincies
Volgens het LISS-panel bezocht 55 procent van de inwoners van Noord-Brabant in 2025 een museum. Dat is iets minder dan het landelijk gemiddelde van 58 procent. Noord-Brabant komt daarmee op de zevende positie ten opzichte van andere provincies. Ze blijft daarbij achter bij provincies als Noord-Holland en Utrecht, maar scoort tegelijkertijd beter dan onder meer Limburg, Overijssel, Flevoland en Groningen.
De CBS-cijfers over bezoekersaantallen bij musea laten zien dat Noord-Brabant al jaren achteraan staat als het gaat om het aantal museumbezoeken: een tiende van de
Bezoek aan podiumkunsten – Noord-Brabant vergeleken met andere provincies
Zoals ook blijkt uit de Cultuurpeiling is het bezoeken van muziekconcerten en voorstellingen relatief populair onder de Brabanders. Het LISS-panel laat zien dat Noord-Brabant in 2025 gelijk scoort met het landelijk gemiddelde als het gaat om het bezoeken van een voorstelling met podiumkunsten of muziekconcerten. Noord-Brabant zit daarmee in de middenmoot (plek 5), en op gelijk niveau met provincies als Gelderland, Zuid-Holland en Groningen.
Kijkend naar de trend over de periode 2019–2025 is het verloop in Noord-Brabant grotendeels vergelijkbaar andere provincies: een sterke terugval in 2020 en 2021, gevolgd door herstel vanaf 2022-2023. Opvallend is dat Noord-Brabant na de stijging naar 64 procent in 2023 niet verder doorgroeit, maar in 2024 en 2025 stabiliseert op 63 procent, terwijl sommige andere provincies in die laatste jaren nog wel een duidelijk stijgende lijn laten zien.
In 2025 ligt Noord-Brabant bij bezoek aan klassieke muziekconcerten op 12 procent, wat onder het landelijke gemiddelde van 17 procent is. Daarmee behoort Noord-Brabant tot de lager scorende provincies (plek 11): het blijft achter bij provincies als Noord-Holland (21 procent), Utrecht (21 procent), Groningen (20 procent) en Zuid-Holland (19 procent). Ook bij bezoek aan klassieke muziek geldt dat de percentages vanaf 2023 niet stijgen, terwijl dat bij bijna alle andere provincies wel het geval is.
Cijfers over het aantal podiumkunstbezoeken laten zien dat Noord-Brabant als provincie met podiumaanbod een grote rol speelt: 10 tot 12 procent van de bezoeken in Nederland vindt plaats bij Brabantse theaters. In 2024 telde de provincie 2,8 miljoen podiumbezoeken. Dat zijn 1,1 bezoeken per hoofd van de bevolking, waarmee de provincie op de vijfde positie komt (derde positie in absolute aantallen). Die positie is in de afgelopen tien jaar vrij stabiel gebleven. Alleen in 2020 zakte de provincie tijdelijk naar de zevende positie. Dit beeld is positief ten opzichte van de omvang van de provincie en de aanwezige infrastructuur: Noord-Brabant staat op de zevende plek als het gaat om het aantal theaterzalen met zalen voor professionele podiumkunst (lees daarover meer in het Cultureel kapitaal). Bij bezoek aan cabaret- en kleinkunstvoorstellingen staat de provincie op plek 3.
Bezoek aan film – Noord-Brabant vergeleken met andere provincies
Het filmbezoek in Noord-Brabant is na corona duidelijk hersteld, maar groeit de laatste jaren niet verder door. Volgens het LISS-panel bezocht 56 procent van de inwoners van Noord-Brabant in 2025 een bioscoop, filmhuis of filmfestival. Dat is gelijk aan het landelijk gemiddelde. De provincie blijft daarmee stabiel op de vierde positie, achter Noord-Holland (66 procent), Utrecht (62 procent) en Zuid-Holland (58 procent).
Het filmbezoek in Noord-Brabant wordt vooral gedragen door het reguliere bioscoopbezoek. Waar het aandeel bioscoopbezoekers stabiel op de vierde positie blijft, daalde de provincie van plek 5 in 2023 naar plek 8 in 2025 waar het gaat om bezoekers van filmhuizen of filmfestivals. In 2025 bezocht 14 procent van de inwoners van Noord-Brabant een filmhuis of filmfestival. Dat is lager dan het landelijk gemiddelde van 17 procent.
De cijfers van de NVBF over 2024 laten een vergelijkbaar beeld zien. Noord-Brabant heeft met 43 bioscopen een relatief klein aanbod en lage capaciteit (beide zevende plek), maar beschikt wel over veel filmdoeken (plek 4). Het gemiddelde bioscoopbezoek per inwoner ligt met 1,6 rond het landelijke midden. Dat is lager dan in Noord-Holland (2,3), Zuid-Holland (1,8) en Utrecht (1,7), maar hoger dan in Friesland (1,0), Drenthe (0,9) en Flevoland (0,9).
Deze cijfers wijzen erop dat Noord-Brabant een stevige filmsector heeft, met een breed aanbod en een gemiddeld gebruik. Tegelijk ligt de nadruk vooral op reguliere bioscopen. Het bereik van filmhuizen en filmfestivals is kleiner dan in provincies met sterke stedelijke concentraties, zoals Noord-Holland, Utrecht en Zuid-Holland.
Bezoek aan bibliotheken – Noord-Brabant vergeleken met andere provincies
Als het gaat om bibliotheekbezoeken blijft Noord-Brabant achter bij het landelijke beeld. Volgens het LISS-panel bezocht in 34 procent van de Brabanders in 2025 een bibliotheek, tegenover 38 procent gemiddeld in Nederland. Daarmee komt de provincie op de elfde plek ten opzichte van andere provincies. Tussen 2020 en 2024 stond Noord-Brabant op de tiende plaats. De provincie scoort lager dan onder meer Utrecht, Zuid-Holland, Overijssel en Friesland.
Ook bij frequent bibliotheekbezoek blijft Noord-Brabant achter. In 2025 bracht 10 procent van de Brabanders vaker dan eens een bezoek aan een bibliotheek, tegenover 12 procent landelijk. Daarmee komt de provincie op de negende positie. Dit laat zien dat het verschil niet alleen zit in het aantal mensen dat de bibliotheek weet te vinden, maar ook in hoe vaak zij terugkomen.
De cijfers van de KB laten daarnaast zien dat Brabantse bibliotheken in absolute aantallen grote bezoekersaantallen realiseren. In 2024 telde de provincie 6,98 miljoen bibliotheekbezoeken. Daarmee staat Noord-Brabant achter Zuid-Holland (12,3 miljoen), Noord-Holland (9,7 miljoen) en Gelderland (7,3 miljoen), maar duidelijk boven provincies als Friesland (2,1 miljoen), Drenthe (1,6 miljoen) en Zeeland (1,0 miljoen). Dit komt mede door de omvang van de provincie. Omgerekend naar aantallen per inwoner (gemiddeld 2,6 bezoeken per inwoner) staat de provincie op de tiende positie ten opzichte van andere provincies.
Bezoek aan festivals – Noord-Brabant vergeleken met andere provincies
Zoals te lezen bij Culturele infrastructuur en aanbod is Noord-Brabant al jaren op rij de provincie met de hoogste dichtheid van kunst- en cultuurfestivals in Nederland (8 festivals per 100.000 inwoners in 2025). Ondanks het grote festivalvolume, neemt de provincie in aantal bezoeken geen koppositie in. Volgens Respons telde Noord-Brabant in 2025 ruim 3,6 miljoen bezoeken aan kunst- en
Culturele Doelgroepen
Na de cijfers over cultuurbezoek is het interessant om te kijken naar de vraag wie dat publiek eigenlijk is. Niet iedere gemeente of regio heeft dezelfde samenstelling van inwoners, en daarmee niet hetzelfde potentiële cultuurpubliek. Sommige groepen bezoeken vaak en breed cultuur, terwijl anderen dat minder doen, op andere plekken of andere verwachtingen hebben. Dat zegt niet alleen iets over het bestaande bezoek, maar ook over de kansen om nieuw of ander publiek te bereiken.
Om daar meer zicht op te krijgen, gebruiken we het Culturele Doelgroepenmodel van Rotterdam Festivals. Dit model deelt huishoudens in verschillende publieksgroepen in op basis van hun cultuurgedrag, leefstijl en sociaal-demografische kenmerken. Zo ontstaat een duidelijker beeld van welke typen cultuurpubliek in Brabant wonen, hoe zij zich tot cultuur verhouden en waar mogelijke drempels of kansen liggen. Het model vormt daarmee een waardevolle aanvulling op de benchmark en de Brabantse cultuurpeiling: waar die vooral laten zien hoeveel cultuur er wordt bezocht en door wie, helpt het doelgroepenmodel om het publiek daarachter beter te begrijpen.
Voor culturele instellingen is het waardevol om de verdeling van doelgroepen in de eigen gemeente of regio te vergelijken met het eigen publieksbereik. De Publieksdata-tool van Kunstloc Brabant maakt die vergelijking mogelijk.
Verdeling doelgroepen in Brabant lijkt sterk op Nederland
De verdeling van culturele doelgroepen in Brabant komt grotendeels overeen met het landelijke beeld. Net als landelijk is de Proevende Buitenwijker de grootste culturele doelgroep. Deze breed geïnteresseerde, laagdrempelige cultuurbezoeker is in Brabant met 21% zelfs iets sterker vertegenwoordigd dan gemiddeld in Nederland. Ook de Actieve Vermaakvervanger komt relatief vaak voor. Deze gezelligheidsgerichte vrijetijdszoekers wonen vooral buiten de grotere gemeenten, maar zijn ook goed vertegenwoordigd in Oss en Tilburg.
De jonge Nieuwsgierige Toekomstgrijpers zijn in Brabant juist minder aanwezig dan landelijk. Binnen de provincie wonen zij relatief vaak in Tilburg. Ook de Culturele Alleseters zijn in Brabant ondervertegenwoordigd ten opzichte van de rest van Nederland. Deze intensieve cultuurgebruikers zijn binnen Brabant vaker te vinden in ’s-Hertogenbosch, Breda en Eindhoven.
Verschillen tussen de steden en meer landelijke gebieden
Tussen Brabantse gemeenten zijn de verschillen groter dan tussen Brabant en Nederland. Jongere doelgroepen zoals de Startende Cultuurspeurders en de Nieuwsgierige Toekomstgrijpers wonen relatief vaak in de grotere Brabantse gemeenten, oudere doelgroepen wonen juist vaker buiten deze stedelijke gemeenten. Dat geldt vooral voor groepen met een intensief cultuurgebruik, zoals de Weelderige Cultuurminnaars en de Klassieke Cultuurliefhebbers.
Doelgroepen met een lichter cultuurgebruik zijn sterker vertegenwoordigd in de grotere steden. Dat verschil is het duidelijkst bij de Nieuwsgierige Toekomstgrijper, een jonge doelgroep die open staat voor culturele activiteiten in hun eigen netwerk. Deze kom je buiten de grotere steden nauwelijks tegen. Ook de Flanerende Plezierzoekers, die vooral sfeer en ontmoeting zoeken, zijn in de grotere steden duidelijk sterker aanwezig. De Proevende Buitenwijker komt in heel Brabant voor, maar is buiten de grotere steden extra zichtbaar.
Intensieve cultuurgebruikers wonen relatief veel in Breda en ’s-Hertogenbosch
De (grote) Brabantse steden onderling laten ook verschillen zien. In ’s-Hertogenbosch en Breda wonen relatief veel intensieve cultuurgebruikers. Tilburg telt juist veel doelgroepen met een gemiddeld cultuurgebruik. In Helmond zijn doelgroepen met een lichter cultuurgebruik sterker vertegenwoordigd. Om publieksbereik gerichter te ontwikkelen kan het interessant zijn voor gemeenten en instellingen om zich te spiegelen aan steden met een vergelijkbaar doelgroepenprofiel.
In de meeste grotere steden is de Proevende Buitenwijker de grootste doelgroep, die vooral toegankelijke cultuur dichtbij huis bezoekt. Dat geldt niet voor Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Breda. In Eindhoven zijn de Startende Cultuurspeurders inmiddels het grootst: een jonge groep die open staat voor nieuwe culturele ervaringen.
Het profiel van ’s-Hertogenbosch en Breda lijkt sterk op elkaar: de Klassieke Cultuurliefhebber is hier de meest voorkomende groep. Ook Oss, Helmond en Roosendaal vertonen overeenkomsten in hun doelgroepenprofiel. Dit profiel ligt dichter bij het Brabantse gemiddelde dan dat van de andere grotere steden.
Voor meer informatie over de publieksprofielen van de BrabantStad gemeenten, zie de afzonderlijke gemeentepagina’s. Voor de overige Brabantse gemeenten, bekijk de kaart Culturele doelgroepen in Brabant van Kunstloc Brabant.
Bronnen
de Hoog, T., & Swartjes, B. (2026). Cultuurparticipatie in Cijfers – Rapportage over de Vrijetijdsomnibus (VTO) 2024. Amsterdam: Boekmanstichting.
Koninklijke Bibliotheek (KB) (2025) Dashboard Bibliotheekstatistiek. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek.
CBS (2025b), Musea, naar provincie, registratie, aard collectie en grootte 2015-2024. Op: www.cbs.nl, 18 december
Kunstloc Brabant: Kaart: Culturele Doelgroepen in Brabant
Meer weten?
Bekijk het dashboard voor een deel van de indicatoren over cultuurbezoek.
Lees meer over de cijfers over cultuur en participatie in de landelijke Cultuurmonitor
Wat zijn de verhalen achter de cijfers? Op Kunstloc Brabant vind je interviews met de mensen uit de culturele sector.
De onderzoeksverantwoording gaat uitgebreid in op de gebruikte data en onderzoeksmethoden.
Ben je benieuwd naar de resultaten uit 2024?
