Inleiding
Op deze pagina brengen we de ontwikkelingen in draagvlak en waardering voor (Brabantse) kunst en cultuur in kaart. In hoeverre hechten Brabanders waarde aan kunst en cultuur voor de samenleving? Hoe belangrijk is kunst en cultuur voor hun eigen leven? Hoe waardeert men het Brabantse cultuuraanbod? En wat is de bestedingsbereidheid voor cultuurbezoek en het zelf beoefenen van culturele activiteiten?
We maken gebruik van meerdere bronnen:
- Voor resultaten die specifiek over Brabant gaan maken we gebruik van de
Brabantse Cultuurpeiling . Met dit tweejaarlijks online vragenlijstonderzoek onder Brabanders hebben we een rijke dataset in handen die vele kanten van cultuurbeoefening belicht. Alle in deze tekst genoemde verschillen zijn statistisch significant. - Waar mogelijk vergelijken we de resultaten van de Cultuurpeiling met de landelijke
Vrijetijdsomnibus (VTO) . Dit is een tweejaarlijks vragenlijstonderzoek naar de vrijetijdsbesteding van Nederlanders van 6 jaar en ouder.
Draagvlak
Dalende trend in belang dat Brabanders hechten aan kunst en cultuur
Ruim twee derde van de Brabanders vindt kunst en cultuur belangrijk voor de samenleving. We zien hier in de afgelopen acht jaar een dalende trend: in 2017 was het nog 83%, en in 2025 68%.
Voor 45% van de Brabanders zijn kunst, cultuur en erfgoed belangrijk voor hun persoonlijke leven. Dit is in de afgelopen twee jaar niet veranderd. Terwijl het maatschappelijk belang van cultuur in de ogen van Brabanders dus gestaag daalt, blijft de persoonlijke waardering relatief stabiel.
Cultuurbezoek vormt voor één derde een belangrijk onderdeel van het leven. Voor de corona-periode vonden meer mensen cultuurbezoek een belangrijk onderdeel van het leven: in 2019 lag dit op 51%. Opvallend is dat de daling die we zagen tussen 2019 en 2023 in 2025 niet doorzet. In de afgelopen twee jaar zien we juist een lichte stijging (van 28% in 2023 naar 32% in 2025).
Voor 29% vormt het zelf beoefenen van culturele activiteiten een belangrijk onderdeel van het leven. Hierin zien we een lichte daling ten opzichte van eerdere jaren. Dit is het laagste percentage sinds de eerste meting in 2015.
Meerderheid ziet bijdrage van cultuur aan sociale aspecten
Net als in 2023 vindt meer dan de helft van de Brabanders dat cultuur een bijdrage kan leveren aan verschillende sociale aspecten. Meer dan 7 op de 10 geeft aan dat cultuur een bijdrage levert aan ontmoeting en verbinding tussen mensen. Volgens tweederde levert cultuur een bijdrage aan het saamhorigheidsgevoel van een buurt en het welzijn van mensen. Ook de bijdrage aan een vitale samenleving, het voorkomen van verloedering in de buurt, de identiteit van Noord-Brabant en de leefbaarheid in een buurt worden door de meerderheid erkent.
Waardering
Waardering cultuuraanbod stabiel en voldoende
Brabanders geven een rapportcijfer 7,4 voor het totale cultuuraanbod in Brabant. 55% van de Brabanders geeft het totale cultuuraanbod in de provincie een 8 of hoger. Dit is nauwelijks veranderd in de afgelopen tien jaar. Men is wel meer tevreden geworden over de bereikbaarheid van het aanbod in de afgelopen 10 jaar (van 6,8 in 2015 naar 7,2 in 2025). Ook de kwaliteit van het aanbod (denk hierbij aan prijs/kwaliteitverhouding, de locatie, de sfeer en de service) scoort een 7,2. Dit is een iets lager cijfer dan in 2023. De andere aspecten (zichtbaarheid, prijs en diversiteit) scoren een 7 of iets lager en zijn hierin stabiel over tijd.
Bijna een tiende van de Brabanders vindt dat er te weinig voorzieningen in de omgeving zijn voor hun creatieve of kunstzinnige hobby’s. In tien jaar tijd zien we hierin nauwelijks verandering. Net zoals voorgaande jaren wensen de Brabanders de bibliotheek graag dichtbij (in eigen dorp of wijk). Verenigingen en gezelschappen mogen iets verder weg zijn, maar nog wel in de eigen gemeente. Dit geldt ook voor lessen en workshops. In de vorige meting was een lichte trend zichtbaar waarbij Brabanders iets minder belang hechtten aan culturele voorzieningen in de directe nabijheid en waarbij het aandeel dat vindt dat niet alle voorzieningen voor iedereen beschikbaar hoeven te zijn iets toenam. Ten opzichte van die meting is hierin geen verandering zichtbaar; de opvattingen zijn in de huidige meting stabiel gebleven.
Bestedingsbereidheid voor cultuurbezoek stijgt
Na een dip in 2023 neemt de bestedingsbereidheid voor cultuurbezoek in 2025 licht toe. Een groter aandeel geeft aan maandelijks een hoger bedrag te willen besteden (meestal tussen de 10 en 75 euro per maand). Het is de vraag of dit wijst op een daadwerkelijke toename in bereidheid, of vooral het gevolg is van prijsstijgingen. De bestedingsbereidheid voor cultuurbeoefening is ondanks de inflatie stabiel over de jaren, waarbij de meeste Brabanders maximaal 50 euro per maand uitgeven.
Verschillen tussen Brabanders
Jongeren en hbo- en wo-geschoolden hechten meer belang aan cultuur
Jongeren tussen de 16 en 29 jaar geven vaker dan oudere leeftijdsgroepen aan dat het bezoeken van cultuur een belangrijk onderdeel is van hun eigen leven. Dit percentage neemt af naarmate de leeftijd toeneemt: van 38% bij de jongste leeftijdsgroep naar 28% van de 75-plussers. Hetzelfde geldt voor beoefening: Voor 40% van de 16-29-jarigen vormt beoefening een belangrijk onderdeel in het leven. Dit daalt naar 20% bij de oudste leeftijdsgroep.
Dit sluit aan bij de landelijke VTO, waar leeftijd eveneens een duidelijke rol speelt in cultuurdeelname: het aandeel cultuurbezoekers neemt af naarmate de leeftijd toeneemt. 75-plussers zijn dus minder actief, maar vinden kunst en cultuur wel belangrijker voor de samenleving dan de gemiddelde Brabander (30% tegenover 17% van de jongeren).
Hbo- en wo-geschoolden vinden kunst en cultuur veel vaker belangrijk voor de samenleving (79%) en voor hun persoonlijke leven (55%) dan bo en vmbo-geschoolden (respectievelijk 54% en 27%). Ook het bezoeken van cultuur en het zelf beoefenen van culturele activiteiten vormen voor hbo- en wo-geschoolden een belangrijker onderdeel van het eigen leven dan voor bo en vmbo-geschoolden. Het zelf beoefenen van cultuur wordt ook belangrijker gevonden in het leven van havo/vwo- en mbo-geschoolden (31%) dan dat van bo en vmbo geschoolden. Deze groep springt er bij de andere thema’s niet uit.
Ook landelijk komt opleiding naar voren als een belangrijke scheidslijn in cultuurdeelname. De VTO laat zien dat hbo-/wo-opgeleiden vaker tevreden zijn over het culturele aanbod in hun omgeving. Ook geven zij vaker aan dat culturele activiteiten in hun omgeving interessant voor hen zijn en dat er voldoende aanbod is. Mensen met een basis/vmbo/vso-opleiding zijn iets minder vaak tevreden over de kwaliteit van culturele activiteiten en geven vaker aan dat activiteiten te duur zijn.
Het maakt niet uit of men in de stad of buiten de stad woont voor het belang dat men hecht aan kunst en cultuur.
Jongeren meer bereid geld te besteden aan cultuur maar kritisch op aanbod
Net zoals twee jaar geleden zijn jongeren kritischer op het aanbod dan oudere leeftijdsgroepen. Zij waarderen het aanbod iets lager. Met name diversiteit, zichtbaarheid en kwaliteit van het Brabantse cultuuraanbod scoren lager bij jongeren (onder de 7 en bij de oudere leeftijdsgroepen boven de 7). Deze kritischer houding onder jongeren is herkenbaar in de VTO 2024: landelijk zijn 12- tot 19-jarigen het minst vaak tevreden over het culturele aanbod in hun omgeving; 47% is tevreden of zeer tevreden, tegenover 56% gemiddeld.
Wel geven de Brabantse jongeren vaker aan (ruim) voldoende voorzieningen in de omgeving te hebben voor hun kunstzinnige en creatieve hobby’s (62%). Voor 65-plussers geldt dat zij vaker voorzieningen graag in de eigen wijk of dorp beschikbaar willen hebben. Voor Brabanders tussen de 16 en 39 jaar mogen voorzieningen als de bibliotheek of verenigingen wat verder weg zijn.
Opvallend is dat het geld dat men bereid is om te besteden aan cultuurbezoek en -beoefening daalt naarmate men ouder wordt. Hierin is niet gecontroleerd voor verschillen in inkomen, leeftijd of bezoekfrequentie. Jongeren zijn weliswaar het meest actief, maar ouderen hebben doorgaans meer financiële ruimte dan jongeren, mede doordat zij meer vermogen hebben opgebouwd (CBS).
Kijken we naar opleidingsniveau, dan zien we dat hbo- en wo-geschoolden het cultuuraanbod hoger waarderen. Zij zijn ook meer bereid om geld te besteden aan cultuurbezoek en –beoefening. Dat kan gerelateerd zijn aan dat hbo- en wo-geschoolden meer belang hechten aan kunst en cultuur, zoals hierboven beschreven staat. Bo- en vmbo-geschoolden geven vaker aan dat voorzieningen dichtbij (in hun eigen wijk of dorp) beschikbaar moeten zijn. De voorkeur van bo- en vmbo-geschoolden voor voorzieningen dichtbij huis hangt mogelijk samen met bredere drempelkwesties: een lager gemiddeld inkomen, beperktere mobiliteit of minder toegang tot openbaar vervoer kunnen het bezoeken van aanbod buiten de eigen wijk of het eigen dorp bemoeilijken.
Niet-stedelingen hechten meer waarde aan aanwezigheid van verenigingen in de buurt
Er zijn geen verschillen tussen de stedelingen en niet-stedelingen in de waardering van het aanbod. Wel hechten inwoners van buiten de stad meer waarde aan de aanwezigheid van verenigingen en gezelschappen in hun eigen wijk of dorp (52%). Inwoners van buiten de stad zijn iets vaker lid zijn van een culturele vereniging dan stedelingen (zie lidmaatschap en ondersteuning). De bestedingsbereidheid voor cultuurbezoek is iets hoger onder niet-stedelingen (10% is niet bereid om geld te besteden aan cultuurbezoek vs. 13%). In de bestedingsbereidheid voor beoefening zien we geen significant verschil tussen stedelingen en niet-stedelingen.
Meer weten?
Bekijk het dashboard voor een deel van de indicatoren over waardering.
Lees meer over de cijfers over cultuur en participatie in de landelijke Cultuurmonitor.
Wat zijn de verhalen achter de cijfers? Op Kunstloc Brabant vind je interviews met de mensen uit de culturele sector.
De onderzoeksverantwoording gaat uitgebreid in op de gebruikte data en onderzoeksmethoden.
Ben je benieuwd naar de resultaten uit 2024?
