Op deze pagina brengen we de ontwikkelingen in lidmaatschap, steun en vrijwilligerswerk in de culturele sector in Noord-Brabant in kaart. We gaan in op hoeveel Brabanders lid zijn van een culturele organisatie of vereniging, hoe men de verenigingen steunt en hoe vaak Brabanders vrijwilligerswerk doen bij deze organisaties. De gegevens zijn afkomstig uit de Brabantse Cultuurpeiling en eerder onderzoek, waaronder de VTO.
16% van de Brabanders is lid van een culturele organisatie of vereniging. Een vijfde is lid van de bibliotheek. Jongeren en hbo- en wo-geschoolden zijn vaker lid en steunen de cultuursector vaker. Inwoners van buiten de stad zijn vaker lid van een culturele vereniging dan stedelingen. Gelddonatie is de meest voorkomende vorm van steun aan kunst en cultuur. 12% van de Brabanders doet vrijwilligerswerk binnen kunst en cultuur, en dan met name binnen de domeinen erfgoed, popmuziek en toneel.
De landelijke VTO laat een vergelijkbaar patroon zien: ook landelijk is doneren de meest voorkomende vorm van steun aan cultuur, gevolgd door vrijwilligerswerk. Wel verschilt het profiel van ondersteuners deels: landelijk ondersteunen vooral ouderen en hbo- en wo-geschoolden de cultuursector relatief vaak, terwijl in Brabant juist jongeren relatief vaak lid zijn van een culturele vereniging.
Kapitaal
Lidmaatschap, steun en vrijwilligerswerk
Inhoudsopgave
Inleiding
Op deze pagina brengen we de ontwikkelingen in lidmaatschap, steun en vrijwilligerswerk door Brabanders aan kunst en cultuur in kaart. Hoeveel Brabanders zijn lid van culturele organisaties of verenigingen? Op welke manier geven zij steun aan kunst, cultuur en erfgoed? Hoeveel Brabanders doen vrijwilligerswerk bij een cultureel evenement of organisatie?
We maken gebruik van meerdere bronnen:
1. Koninklijke Bibliotheek en CBS. Met deze cijfers maken we een vergelijking tussen provincies.
2. Voor resultaten die specifiek over Brabant gaan maken we gebruik van de Brabantse Cultuurpeiling. Met dit tweejaarlijks online vragenlijstonderzoek onder Brabanders hebben we een rijke dataset die vele kanten van cultuurbeoefening belicht. Alle genoemde verschillen zijn statistisch significant.
3. Waar mogelijk vergelijken we de resultaten van de Brabantse cultuurpeiling met de landelijke Vrijetijdsomnibus (VTO). Dit is een tweejaarlijks vragenlijstonderzoek naar de vrijetijdsbesteding van Nederlanders van 6 jaar en ouder.
Lidmaatschap
Stabilisering lidmaatschap culturele organisaties en verenigingen
Net zoals twee jaar geleden geeft 16% van de Brabanders aan lid te zijn van een culturele organisatie of vereniging. Dit percentage is exclusief het lidmaatschap aan bibliotheken. Een vijfde van de Brabanders is net als twee jaar geleden lid van de bibliotheek. Vergeleken met andere provincies heeft Noord-Brabant relatief weinig bibliotheekleden: gemeten naar het aantal leden per inwoner staat de provincie op plek 10 in 2024. Dit blijkt uit gegevens van de KB en het CBS.
Steun en vrijwilligerswerk
Gelddonatie is meest voorkomende vorm van steun
Brabanders steunen kunst en cultuur op verschillende manieren. Het geven van geld wordt het vaakst gedaan (15%). Andere vormen van steun zijn het doen van vrijwilligerswerk (12%) of lidmaatschap van een vriendenvereniging. Bijna driekwart van de Brabanders heeft in het afgelopen jaar geen culturele organisatie of evenement gesteund. De percentages verschillen weinig met 2023, maar liggen wel lager ten opzichte van de laatste meting voor de corona-periode (in 2019).
Dit patroon sluit aan bij het landelijke beeld uit de VTO 2024. Ook landelijk is doneren de meest voorkomende vorm van steun aan cultuur: 19% van de Nederlanders ondersteunde de sector in 2024 met een gift. Dat aandeel is geleidelijk gedaald sinds 2012, toen nog 23% doneerde. Na donaties is vrijwilligerswerk de meest voorkomende vorm van steun; landelijk deed 10% van de Nederlanders in 2024 onbetaald werk voor een cultureel evenement of culturele organisatie.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Meer dan een kwart van Brabanders steunt cultuur met geld of op andere wijze"},"subtitle":{"text":"Steun aan culturele organisatie of evenement door inwoners Noord-Brabant"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"_colorIndex":0,"_symbolIndex":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"_colorIndex":1,"_symbolIndex":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Geld geven\";17;15\n\"Vrijwilligerswerk\";11;12\n\"Lid van een vriendenvereniging\";7;7\n\"Andere manier van steun\";2;1\n\"Geen steun\";69;72","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"xAxis":{"title":{},"labels":{}},"yAxis":{"title":{"text":"% van inwoners Noord-Brabant"},"labels":{}}}
Vrijwilligerswerk in kunst en cultuur wordt het meest gedaan binnen de domeinen erfgoed, popmuziek en toneel. Het aantal vrijwilligers in klassieke muziek en beeldende kunst is gestegen ten opzichte van twee jaar geleden. Net als in eerdere metingen zijn Brabanders het vaakst vrijwilliger bij een festival (20%).
Landelijk zien we dat culturele vrijwilligers het vaakst werkzaam zijn bij festivals, popmuziek en erfgoed en oude kunst. Daarmee is het Brabantse beeld goed vergelijkbaar met de landelijke verdeling, al wijkt de precieze rangorde per discipline af. De VTO laat daarnaast zien dat de meeste vrijwilligers actief zijn in één cultureel veld: in alle meetjaren geldt dit voor meer dan 80% van de vrijwilligers.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Veel vrijwilligers verbonden aan erfgoed, popmuziek en toneel"},"subtitle":{"text":"Vrijwilligerswerk naar discipline"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false,"height":550},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Erfgoed\";11.8;16.5\n\"Popmuziek\";14.2;15.9\n\"Toneel\";10.2;14\n\"Klassieke muziek\";4.5;10.9\n\"Musical\";8.6;9.6\n\"Beeldende kunst\";4.1;8.9\n\"Cabaret\";7.5;8.3\n\"Film\";7.1;8\n\"Vormgeving\";4.4;8.2\n\"Moderne dans of klassiek ballet\";5.6;7.2\n\"Architectuur\";2;2.3\n\"Literatuur\";6.3;2.2\n\"Anders\";45.7;41.8","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"yAxis":{"title":{"text":"% van vrijwilligers"},"labels":{}},"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"xAxis":{"title":{},"labels":{}}}
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Festivals populair bij vrijwilligers"},"subtitle":{"text":"Vrijwilligerswerk naar soort organisatie"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false,"height":550},"plotOptions":{"series":{"dataLabels":{"enabled":true},"animation":false,"states":{"inactive":{}}}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"},{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"2023\";\"2025\"\n\"Festival\";15.9;20\n\"Amateurkunstvereniging\";10.1;12.4\n\"Bibliotheek\";10.8;10.7\n\"Concertzaal of (pop-)muziekpodium\";7.1;11\n\"Museum\";10.3;11.4\n\"(Theater)podium\";7.9;6.3\n\"Gebouwd erfgoed (kerk. archeologische plek. etc.)\";8.8;5.2\n\"Bioscoop of filmhuis\";4.3;4.5\n\"Galerie\";1.6;3.9\n\"Anders\";46.5;47.8","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"yAxis":{"title":{"text":"% van vrijwilligers"},"labels":{}},"chartarea":{},"plotarea":{},"tooltip":{},"credits":{"enabled":true,"text":"Cultuurpeiling","href":""},"colors":["#79AFE8","#3556A8","#90ed7d","#f7a35c","#8085e9","#f15c80","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"xAxis":{"title":{},"labels":{}}}
Verschillen tussen Brabanders
Jongeren, hbo- en wo-geschoolden en niet-stedelingen zijn vaker lid van een culturele vereniging
Jongeren (16 t/m 29 jaar) zijn actieve cultuurbezoekers en –beoefenaars (zie de pagina’s cultuurbezoek en cultuurbeoefening). We zien hier dat jongeren vaker lid zijn van een culturele vereniging (9%) dan oudere leeftijdsgroepen. Ook steunen zij vaker een culturele organisatie door lid te zijn van een vriendenvereniging (13%).
Landelijk laat de VTO een ander accent zien. Daar wordt ondersteuning juist vooral gedaan door oudere leeftijdsgroepen: 65-plussers doen het vaakst vrijwilligerswerk (15%), geven het vaakst een gift (27%) en zijn het vaakst lid van een vriendenvereniging (10%).
De Brabantse uitkomst dat jongeren relatief vaak lid zijn van een culturele vereniging is mogelijk een regionale bevinding. Tegelijk past de Brabantse uitkomst bij het bredere beeld op andere pagina’s van de Cultuurpeiling, waar jongeren ook vaker cultuur bezoeken en beoefenen dan oudere leeftijdsgroepen. Ook kan het te maken hebben met de grote rol die muziekverenigingen traditioneel spelen in het opleiden van jonge muzikanten.
Brabanders tussen de 50 en 64 jaar geven vaker aan geen lid te zijn van een culturele organisatie of vereniging (78%). Ook geven zij minder vaak ondersteuning door geld te geven of aan vrijwilligerswerk te doen dan andere leeftijdsgroepen (76%).
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Jongeren zijn vaker lid van een culturele vereniging"},"subtitle":{"text":"Aandeel Brabanders dat lid is van een culturele vereniging naar leeftijd (2025)"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"colorByPoint":true,"animation":false}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"% van Brabanders in de leeftijdsgroep\"\n\"16-29 jaar\";9\n\"30-39 jaar\";3\n\"40-49 jaar\";4\n\"50-64 jaar\";3\n\"65-74 jaar\";6\n\"75+ jaar\";7","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"credits":{"text":"Cultuurpeiling","href":""},"colors":["#B8E0DE ","#8CCBC3","#5EB0A7","#3F8F8A","#2E6F71","#1F4E5F ","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"yAxis":[{"title":{"text":"%"}}]}
Inwoners tussen de 65 en 74 jaar doen het vaakst aan vrijwilligerswerk (15%), vergeleken met de andere leeftijdsgroepen. Ook zien we dat hbo- en wo-geschoolden vaker lid zijn van een culturele organisatie en ook vaker kunst en cultuur steunen. In de VTO 2024 liggen de aandelen hbo- en wo-geschoolden die de cultuursector actief ondersteunen het hoogst voor alle vormen van steun: 13% verrichtte vrijwilligerswerk, 8% was lid van een vriendenvereniging en 24% ondersteunde cultuur met een donatie.
iData downloaden uit deze grafiek?
⤵
{"title":{"text":"Oudere Brabanders zetten zich vaker vrijwillig in voor cultuur"},"subtitle":{"text":"Aandeel Brabanders dat kunst en cultuur steunt met vrijwilligerswerk naar leeftijd (2025)"},"exporting":{},"chart":{"inverted":true,"polar":false},"plotOptions":{"series":{"colorByPoint":true,"animation":false}},"series":[{"turboThreshold":0,"type":"column"}],"data":{"csv":"\"label\";\"% van Brabanders in de leeftijdsgroep\"\n\"16-29 jaar\";12\n\"30-39 jaar\";11\n\"40-49 jaar\";12\n\"50-64 jaar\";9\n\"65-74 jaar\";15\n\"75+ jaar\";13","googleSpreadsheetKey":false,"googleSpreadsheetWorksheet":false},"colors":["#B8E0DE ","#8CCBC3","#5EB0A7 ","#3F8F8A ","#2E6F71 ","#1F4E5F","#e4d354","#2b908f","#f45b5b","#91e8e1"],"yAxis":[{"title":{"text":"%"}}],"credits":{"enabled":true,"text":"Cultuurpeiling","href":""}}
Inwoners van buiten de stad (6%) zijn iets vaker lid zijn van een culturele vereniging dan stedelingen (4%). Dat is één van de weinige significante verschillen in de cultuurpeiling tussen mensen die in steden of buiten steden wonen. Waar we bij cultuurbeoefening en cultuurbezoek geen verschillen zien tussen mensen die in steden of buiten steden wonen, zien we dat hier wel.
Meer weten?
Bekijk het dashboard voor een deel van de indicatoren over lidmaatschap, steun en vrijwilligers.
Cultuurbeoefening is voor veel Brabanders onderdeel van het dagelijks leven: twee derde van de inwoners beoefent actief cultuur. Jongeren en hoger opgeleiden doen dit relatief vaak.
Brabantse amateurkunstverenigingen zijn overwegend financieel gezond. Tegelijkertijd vormen vergrijzing en het vinden van bestuurders en artistiek leiders een uitdaging. Noord-Brabant heeft de meeste multifunctionele culturele organisaties en behoort ook tot de landelijke top met centra voor de kunsten.
Ruim twee derde van de Brabanders vindt cultuur belangrijk voor de samenleving, maar het draagvlak kalft geleidelijk af. De waardering van het aanbod is stabiel, en de bestedingsbereidheid stijgt.
Erfgoed speelt voor veel Brabanders een belangrijke rol: twee derde bezoekt erfgoed en een derde beoefent actief een erfgoedactiviteit. Jongeren zijn de actiefste bezoekers en beoefenaars, terwijl ouderen erfgoed het hoogst waarderen en vaker als vrijwilliger actief zijn.
Negen op de tien Brabanders bezoeken jaarlijks cultuur. Jongeren en hoger opgeleiden bezoeken vaker culturele activiteiten, terwijl de verschillen tussen stedelijke en landelijke gebieden beperkt zijn.
Mediagebruik is voor vrijwel alle Brabanders onderdeel van het dagelijks leven. Meer dan negen op de tien inwoners maken gebruik van online media, terwijl twee derde regelmatig leest, vooral gedrukte boeken. Jongeren en hoger opgeleiden consumeren vaker media.
