Creatieve sector en subsectoren
We brengen de werkgelegenheid en bedrijvigheid in de Brabantse creatieve sector in beeld aan de hand van bedrijfsvestigingen, werknemers en zelfstandigen. Bij bedrijvigheid gaat het om de vestigingen in de creatieve sector en hun spreiding over de provincie. Bij werkgelegenheid kijken we naar het aantal banen, de omvang van dienstverbanden, de leeftijd van werkenden, het aandeel oproepkrachten en de aantallen en kenmerken van zzp’ers.
De creatieve sector bestaat uit drie subsectoren:
- Kunsten en cultureel erfgoed (KCE): o.a. podia, musea, monumenten, en producenten van podiumkunsten;
- Media en entertainment (ME): o.a. filmmakers, fotografen, bioscopen, uitgeverijen, en pretparken;
- Creatief zakelijke dienstverlening (CZD): o.a. architecten, ontwerpers, en reclamebureaus.
Een volledige afbakening van de creatieve sector en de drie subsectoren is terug te vinden in de onderzoeksverantwoording. Daarin staat ook meer over de aanpak van het onderzoek. De cijfers zijn tot stand gekomen op basis van CBS microdata-bestanden.
Van oudsher ligt de focus van deze monitor op de sector kunsten en cultureel erfgoed. Instellingen als musea en bibliotheken vormden de eerste kern van de monitor, meer dan de zakelijk georiënteerde bedrijven binnen CZD. Deze pagina legt daarom de focus op de totale creatieve sector en op de subsector KCE. In het dashboard en de gemeenteprofielen zijn ook de cijfers van de andere twee subsectoren opgenomen.
Bedrijvigheid
We meten de bedrijvigheid aan de hand van het aantal bedrijfsvestigingen in de creatieve sector, en ontwikkelingen daarin over tijd. De focus ligt op het aantal bedrijfsvestigingen en niet op het aantal bedrijven, omdat bedrijven vaak bestaan uit meerdere vestigingen. Deze vestigingen zijn niet altijd gevestigd in dezelfde gemeente of provincie. Denk aan een bioscoopketen met vestigingen in meerdere steden, of bibliotheken die onder één koepelorganisatie in verschillende gemeenten vestigingen hebben. Op basis van de cijfers kunnen geen uitspraken worden gedaan over bijvoorbeeld de inkomsten van deze bedrijfsvestigingen.
Brabant groeit mee met de rest van Nederland
Van alle bedrijfsvestigingen in Brabant is in 2024 9% een vestiging in de creatieve sector. Dat is hetzelfde percentage als in 2017 en 2022. Zowel in Brabant als landelijk is het aantal bedrijfsvestigingen in de creatieve sector tussen 2017 en 2024 flink gestegen. Landelijk groeide het aantal bedrijfsvestigingen met 37%, in Brabant met 38%. Deze groei past in een trend die vanaf 2017 zichtbaar is. Ook in de coronapandemiejaren (2019-2021) is het aantal bedrijfsvestigingen blijven stijgen.
De groei van het aantal bedrijfsvestigingen geldt niet alleen voor de totale creatieve sector, maar ook voor de subsector KCE. In Brabant steeg het aantal bedrijfsvestigingen in deze subsector tussen 2017 en 2024 met 33%, landelijk ligt dit groeipercentage op 32%.
Creatieve sector groeit harder dan de bevolking
Niet alleen in absolute zin, maar ook in relatieve zin (per 100.000 inwoners) neemt het aantal bedrijfsvestigingen in Noord-Brabant toe. In de Brabantse creatieve sector steeg dit aantal van 749 in 2017 naar 985 bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners in 2024. In de subsector KCE liep dit aantal op van 305 in 2017 naar 386 bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners in 2024.
Landelijk zijn er in 2024 1.200 bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners in de creatieve sector en 523 bedrijfsvestigingen in de subsector KCE. Dat ligt duidelijk hoger dan in Brabant. Het verschil in aantal bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners tussen Brabant en Nederland is opvallend groot voor een provincie van deze omvang.
Omdat in Brabant (en in Nederland) het inwonersaantal is gegroeid, betekent een stijging van het relatieve aantal vestigingen dat de creatieve sector harder groeide dan de bevolking. Het aandeel van de creatieve sector nam daarmee niet alleen in omvang, maar ook in dichtheid toe.
Brabant stabiel in de middenmoot van de provincies
In de vergelijking tussen provincies wat betreft het aantal bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners neemt Noord-Brabant een stabiele positie in tussen 2017 en 2024. De provincie staat consistent op de vijde plaats wat betreft het aantal vestigingen in de creatieve sector per 100.000 inwoners. Voor de subsector KCE staat Noord-Brabant op een gedeelde zesde plaats. Noord-Holland is in beide ranglijsten veruit de koploper, gevolgd door Utrecht, Zuid-Holland en Groningen. Zeeland heeft het laagste aantal bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners, zowel in de totale creatieve sector als in de subsector KCE.
BrabantStad-gemeenten als creatieve hotspots
In de gemeenteprofielen staan we stil bij de bedrijvigheid in de BrabantStad-gemeenten. De bedrijfsvestigingen in de creatieve industrie bevinden zich voornamelijk in de vier grootste gemeenten (’s-Hertogenbosch, Eindhoven, Breda en Tilburg) van de provincie, inclusief omliggende gemeenten als Vught, Waalre, Heeze-Leende en Oisterwijk. Per 1.000 inwoners kennen zij relatief het hoogste aandeel bedrijfsvestigingen.
Aantal bedrijfsvestigingen in de creatieve sector
Werkgelegenheid
Groei aantal banen in Brabantse creatieve sector volgt landelijke trend
De werkgelegenheid brengen we in kaart aan de hand van het aantal banen in de creatieve sector. In 2024 telt de Brabantse creatieve sector 23.090 banen, tegenover 20.760 in 2017. Dat is een toename van 11%. Waar in de vorige editie van de monitor nog sprake was van herstel na de coronapandemie, laten deze cijfers zien dat de groei zich de afgelopen jaren heeft doorgezet. De ontwikkeling is niet uniek voor Brabant: ook landelijk is het aantal banen in de creatieve sector gestegen, van 169.330 in 2017 naar 186.450 in 2024 (+10%).
Brabantse subsector Kunsten en cultureel erfgoed kleiner aandeel dan landelijk
In de subsector KCE zijn in Brabant in 2024 6.830 banen. Daarmee vertegenwoordigt deze subsector 30% van de banen in de creatieve sector, tegenover 35% landelijk. De grootste subsector qua aantal banen in Brabant is met 37% de subsector CZD, daarna volgt met 34% de subsector ME.
Tussen 2017 en 2024 is het aantal banen in de Brabantse subsector KCE met 10% toegenomen. Landelijk was de groei met 12% iets sterker.
Brabant in de top 3 qua banen creatieve sector, lagere positie bij Kunsten en cultureel erfgoed
Net als bij het aantal bedrijfsvestigingen, neemt ook het aantal banen per 100.000 inwoners in de creatieve sector toe. In 2017 waren er in Brabant 826 banen in de creatieve sector per 100.000 inwoners en in 2024 ligt dit op 873. Brabant staat daarmee stabiel in de top drie van provincies, onder Noord-Holland en Zuid-Holland.
Voor de subsector KCE geldt dat Noord-Brabant stabiel in de middenmoot staat. Met 258 banen per 100.000 inwoners in 2024 staat Brabant op een gedeeld 6e plaats met de provincie Fryslân, onder Noord-Holland, Utrecht, Zuid-Holland, Gelderland en Groningen.
Meer voltijdsequivalenten in de Brabantse creatieve sector
Bij het aantal
In Brabant steeg het aantal vte’s in de creatieve sector tussen 2017 en 2024 met 12%, van 14.710 naar 16.440. In de subsector KCE nam het aantal vte’s toe van 3.870 naar 4.430, een stijging van 14%. Landelijk groeide het aantal vte’s in dezelfde periode eveneens met 12% in de creatieve sector als geheel en met 16% in de subsector KCE.
Werkgelegenheid in de BrabantStad-gemeenten
In de gemeenteprofielen kijken we naar de banen in de creatieve sector in de zeven BrabantStad-gemeenten. Voor Helmond, Oss en Roosendaal kijken we naar de creatieve sector in totaal. Voor ’s-Hertogenbosch, Breda, Tilburg en Eindhoven is daarnaast ook informatie beschikbaar over de drie subsectoren en de kenmerken van de werkenden binnen de creatieve sector.
Zelfstandigen
Naast het aantal werkenden in loondienst in de creatieve sector, zoomen we in op de zelfstandigen die in de sector actief zijn. Hierbij richten we ons op de zelfstandig ondernemers. Dit zijn zowel zelfstandigen zonder personeel, als zelfstandigen met personeel. De overige zelfstandigen (het meewerkend gezinslid en de directeur-grootaandeelhouder) laten we buiten beschouwing.
Een op de tien zelfstandigen in Brabant actief in creatieve sector
In 2024 waren er in de Noord-Brabantse creatieve sector 20.070 zelfstandig ondernemers actief: 10% van alle zelfstandige ondernemers in de provincie. Binnen de subsector KCE waren in datzelfde jaar 7.990 zelfstandig ondernemers actief, oftewel 4% van alle Brabantse zelfstandigen. Het aantal zelfstandig ondernemers in de totale creatieve industrie stijgt harder dan in de subsector KCE. Tussen 2017 en 2024 is het aantal zelfstandig ondernemers in de Brabantse creatieve sector met 22% gestegen, binnen de subsector KCE is de stijging 19%. Landelijk groeide het aantal zelfstandigen in de creatieve sector ongeveer even sterk. De subsector CZD in Brabant kent met 29% de grootste stijging tussen 2017 en 2024.
Vrijwel alle zelfstandig ondernemers zijn zelfstandigen zonder personeel
De grootste groep binnen de categorie ‘zelfstandigen’ zijn de zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). In de Brabantse creatieve sector is 94% van de zelfstandigen een zzp’er, in de subsector KCE is dit maar liefst 96%. Dit is vergelijkbaar met het landelijke beeld. Omdat zzp’ers veruit de grootste groep zelfstandige ondernemers in de creatieve sector zijn, en deze groep sterk bepalend is voor de omvang en dynamiek van de sector, zoomen we op deze pagina verder in op de zzp’ers.
Groei aantal zzp’ers is in Brabant groter dan landelijk
In Brabant is het aantal zzp’ers in de creatieve sector tussen 2017 en 2024 met 23% gestegen tot 18.860. De stijging in de subsector KCE is kleiner: dit is met 19% gestegen tussen 2017 en 2024, wat resulteert in 7.690 zzp’ers in
Ook in Nederland is het aantal zzp’ers tussen 2017 en 2024 gestegen, maar relatief iets minder sterk dan in Brabant (met 21% in de creatieve sector, en 18% in de subsector KCE). De groei in het aantal zzp’ers in de subsector KCE lijkt in zowel Brabant als landelijk wat af te nemen. Mogelijk blijft het aantal zzp’ers de komende jaren stabiel; wat in lijn zou zijn met de landelijke trendbreuk die ingezet is rondom het aantal zzp’ers.
Brabant in de subtop van de provincies qua zzp’ers creatieve sector, stabiele maar lagere positie bij KCE
Het aantal zzp’ers per 100.000 inwoners in de creatieve sector stijgt tussen 2017 en 2024 zowel in Brabant als in Nederland, al vlakt deze stijging vanaf 2023 af. Het is nog niet duidelijk of deze afvlakking tijdelijk is. Per 100.000 inwoners steeg het aantal zzp’ers in de creatieve sector in Brabant met 6% (Nederland: 15%), en in de subsector KCE met 13% (Nederland: 12%). Ondanks deze iets snellere stijging binnen de subsector KCE, ligt het aantal zzp’ers per 100.000 inwoners in Nederland nog altijd hoger dan in Brabant. Qua aantal zzp’ers per inwoner staat Brabant tussen 2017 en 2023 op de vijfde plaats van de 12 provincies, en in 2024 op de vierde plaats. Dit is één plek hoger dan in 2023. Binnen de subsector KCE staat Brabant tussen 2017 en 2024 stabiel op de zesde plaats.
Dit laat zien dat er in Brabant relatief minder zzp’ers in de subsector KCE werken dan in andere provincies, en relatief meer zzp’ers binnen de creatieve industrie in de andere subsectoren (ME, en vooral CZD) actief zijn. Cijfers over deze subsectoren zijn ook beschikbaar in het dashboard.
Zzp’ers in de Brabantse gemeenten
Net als bij de bedrijfsvestigingen, clusteren de zzp’ers in de creatieve sector zich in de vier grote gemeenten van de provincie (’s-Hertogenbosch, Eindhoven, Breda en Tilburg) en omliggende gemeenten als Vught, Hilvarenbeek en Sint-Michielsgestel. Dit zijn de gemeenten met het hoogste aantal zzp’ers in de creatieve sector per 1.000 inwoners.
Aantal zzp'ers in de creatieve sector
Kenmerken van werkenden in de creatieve sector
Daarnaast schetsen we een beeld van het type banen en de kenmerken van werknemers in de creatieve sector, zowel in Brabant als in heel Nederland. Hierbij kijken we onder andere naar type contract, geslacht en leeftijd. Omdat zzp’ers vrijwel de gehele groep zelfstandigen vertegenwoordigen, ligt het voor de hand om ook bij de kenmerken leeftijd en geslacht specifiek naar deze groep te kijken, in plaats van naar alle zelfstandigen. Voor zzp’ers brengen we daarom de kenmerken leeftijd en geslacht in beeld.
Brabant kent relatief meer kleine banen dan landelijk
De verhouding tussen het aantal banen en het aantal voltijdsequivalenten geeft inzicht in de verdeling van de totale werkgelegenheid over meerdere banen in de creatieve sector. Deze verhouding is een momentopname en staat los van de eerder genoemde trend dat vte’s harder groeien dan banen: die trend zegt iets over de richting van de ontwikkeling, terwijl de banen/vte-ratio laat zien hoe de werkgelegenheid zich op dit moment verdeelt.
Zo is de werkgelegenheid in Brabant iets sterker verdeeld over meerdere, kleinere banen dan in Nederland. Waar landelijk 1 vte gemiddeld overeenkomt met 1,31 banen, is dit in Brabant 1,40 banen per vte. Vertaald naar aantallen gaat het in Nederland om 143.340 vte’s verdeeld over 186.450 banen in de creatieve sector, tegenover 16.440 vte’s en 23.090 banen in Brabant.
Binnen de subsector KCE zien we hetzelfde patroon, en zelfs iets uitgesprokener: hier staat landelijk 1 vte voor 1,45 banen (44.710 vte’s op 64.620 banen), terwijl dit in Brabant oploopt tot 1,54 banen per vte (4.430 vte’s op 6.830 banen).
Helft van de contracten in Brabantse creatieve sector is 30 uur of meer
Ook is de omvang van de banen in de creatieve sector uitgesplitst naar het aantal contracturen per week. Een groot deel van de contracten in de Brabantse creatieve sector is een contract van 30 uur of meer, namelijk 56% van het totaal aantal contracten in de Brabantse creatieve sector. 18% van de contracten is een contract van minder dan 12 uur. Landelijk geldt dat in 2024 64% van de contracten in de creatieve sector een contract is van 30 uur of meer, met 13% van de contracten een contract van minder dan 12 uur. Voor de subsector KCE geldt dat in 2024 in Brabant 41% van de contracten een contract is van 30 uur of meer. In 2017 was dit 37%. 22% is een contract tot 12 uur in 2024, tegenover 25% in 2017. Hieruit blijkt dat grote contracten in Brabant, en zeker binnen de subsector KCE, minder gangbaar zijn dan landelijk, al is binnen KCE wel een voorzichtige verschuiving zichtbaar richting grotere dienstverbanden.
Aandeel flexcontracten in creatieve sector gestegen
In Brabant is 19% van de contracten in de creatieve sector een flexcontract (oproep- en uitzendkrachten) en dat is een stuk hoger dan landelijk (14%).
Voor de subsector KCE zien we een vergelijkbaar beeld: in 2024 is 15% van de contracten een flexcontract, dit was in 2017 10%. Hier zijn geen verschillen tussen Brabant en het landelijke beeld.
Meer jongeren en meer vrouwen werkzaam in de creatieve sector
Zowel in Nederland als in Brabant werken er procentueel gezien net iets meer vrouwen in de creatieve sector. 51% van de werkenden is vrouw, 49% van de werkenden is man. In de subsector KCE is landelijk, net als in Brabant, zo’n 40% van de werkenden man, tegenover 60% vrouw.
Landelijk is het aandeel werkenden in de creatieve sector dat 34 jaar of jonger is met 50% gelijk aan het Brabantse aandeel. Het stijgt in beide gevallen: landelijk was dit in 2017 nog 43%, in Brabant 46%. In de subsector KCE zien we een vergelijkbaar beeld: in Brabant is in 2024 40% van de werkenden 34 jaar of jonger, tegenover 36% in 2017.
Hieruit blijkt dat de creatieve sector, zowel landelijk als in Brabant, steeds meer een sector van jonge werkenden wordt, al blijft Brabant met een iets ouder personeelsbestand net iets achter op het landelijke beeld.
Eén op de drie zzp’ers is jonger dan 35 jaar en mannen zijn in de meerderheid
Het merendeel van de Brabantse zzp’ers in de creatieve sector als geheel én in de subsector KCE is een man. We zien hier een lichte verschuiving door de jaren: het aandeel vrouwen is gestegen, maar de mannen zijn nog altijd in de meerderheid. In 2024 was 55% van de zzp’ers in de creatieve sector een man, 45% een vrouw. In 2017 was dat nog 42% vrouw en 58% man. Voor de subsector KCE geldt dat in 2024 56% van de zzp’ers een man is, 44% is een vrouw.
Ruim één derde (34%) van de zzp’ers in de creatieve sector is in 2024 jonger dan 35 jaar. In de subsector KCE is 32% van de zzp’ers in 2024 jonger dan 35 jaar. Opvallend is het grote percentage zzp’ers van 65 jaar en ouder. 8% is 65 jaar of ouder.
Het Brabantse beeld komt op hoofdlijnen overeen met het landelijke beeld. Er zijn net iets meer mannen dan vrouwen actief als zzp’er, zowel in de totale creatieve sector als in de subsector KCE. Landelijk zijn net iets minder zzp’ers jonger dan 35 jaar in de creatieve sector werkzaam (31%) dan in Brabant (34%). Dat verschil is niet zichtbaar voor de subsector KCE.
Meer weten?
Bekijk het dashboard voor een deel van de indicatoren over werkgelegenheid en bedrijvigheid.
Lees meer over de beroepspraktijk in de landelijke Cultuurmonitor
Wat zijn de verhalen achter de cijfers? Op Kunstloc Brabant vind je interviews met de mensen uit de culturele sector.
De onderzoeksverantwoording gaat uitgebreid in op de gebruikte data en onderzoeksmethoden.
Ben je benieuwd naar de resultaten uit 2024?
